Kontakt Strona główna Pliki do pobrania english

NEWSLETTER

Podaj swój adres e-mail:

5. Sanatorium M. Chmielewskiej, F. Wiśniewskiego, S. Krzyżanowskiego

ul. M. Kopernika 8

Naprzeciw Sanatorium doktora Geislera w 1905 roku rozpoczęło działalność drugie w Otwocku sanatorium – M. Chmielewskiej, wkrótce przejęte przez F. Wiśniewskiego.

Piękny, drewniany, piętrowy budynek z dwudziestoma wygodnie urządzonymi pokojami, obszernymi oszklonymi „leżalniami”, wielką salą zabaw, biblioteką, salą jadalną, łaźnią, gabinetem przyjęć zbudowany został w dużym parku. Nowością były dzwonki elektryczne w pokojach pacjentów, materace siatkowe i górne okna otwierane za pomocą dźwigni. Kuchnia mieściła się w oddzielnym budynku, który  połączony był z zakładem pasażem.
Przed pierwszą wojną światową sanatorium F. Wiśniewskiego kupili Maria i Jan Karbowscy i przekazali obiekt Stanisławowi Krzyżanowskiemu, bratu Marii Karbowskiej.
Doktor Stanisław Krzyżanowski (1877–1917) zaraz po studiach osiadł w Otwocku, został asystentem Sanatorium Geislera w Otwocku oraz kierownikiem prywatnego zakładu leczniczego, dawnego Sanatorium Wiśniewskiego. Doktor Krzyżanowski zorganizował wzorowe sanatorium dla chorych na płuca. Stosował w nim nowatorskie metody leczenia, przede wszystkim wykorzystywał unikalne w skali kraju walory klimatyczne Otwocka. Pacjenci werandowali tutaj przez cały rok, nawet przy ujemnych temperaturach. 
Dr Krzyżanowski udzielał się społecznie. Pełnił zaszczytne funkcje. Był przewodniczącym Koła Macierzy Polskiej w Otwocku, wiceprzewodniczącym Towarzystwa Przyjaciół Otwocka, wiceprzewodniczącym miejscowej Rady Opiekuńczej.
Po wybuchu pierwszej wojny światowa drastycznie pogorszyły się warunki życia. W Otwocku wielu mieszkańców zachorowało na dur plamisty (tyfus). Stanisław Krzyżanowski był lekarzem, który leczył chorych niezależnie od religii, narodowości czy statusu społecznego. Był mocno zaangażowany w działalność społeczną, przesiąknięty tradycjami polskiej demokratycznej lewicy. Brał udział w rewolucji 1905 roku, należał też do PPS. W 1917 roku Stanisław Krzyżanowski zmarł zarażony od chorych tyfusem plamistym. 
Po śmierci doktora otwocka Gmina Żydowska, w podziękowaniu za jego opiekę nad ubogimi Żydami, zaproponowała pomoc finansową na kształcenie jego córki Irenki (Ireny Sendlerowej). Pani Janina Krzyżanowska wzruszona podziękowała, lecz pomocy nie przyjęła.
W roku 1920 sanatorium zostało zlikwidowane. Całość kupił Magistrat m. st. Warszawy i urządził w nim Dom Wychowawczy dla Sierot. 
Obecnie budynek ten, przy ul. T. Kościuszki 21 zamieszkują lokatorzy i niewielu z nich wie, że w tym domu mieszkała od końca 1911 do 1920 roku Irena Sendlerowa z domu Krzyżanowska (15.02.1910–12.05. 2008) – Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata, która ocaliła dwa i pół tysiąca żydowskich dzieci z getta w Warszawie. 
14 marca 2007 roku Senat RP specjalną uchwałą uczcił jednogłośnie działalność Ireny Sendlerowej, kandydatki do Pokojowej Nagrody Nobla.
18 września 2008 roku Rada Miasta Otwocka uchwaliła nadanie Irenie Sendlerowej tytułu Honorowego Obywatela Miasta Owocka.
23 lutego 2010 roku Uchwałą Rady Miasta Otwocka ogłoszono rok 2010 Rokiem Ireny Sendlerowej.
W domu tym, do śmierci ojca, Irenka Krzyżanowska przeżyła szczęśliwy okres swego dzieciństwa, wspominała: Ciągle ciągnęło mnie w tamte okolice. Myślę, że sprawiały to mocno zakodowane we mnie przeżycia dziecinnych lat. Te przeżycia były przecież dla mnie legendą otwockich czasów!